Door Guus van Lennep en Marit Laurenssen 

Heb je een belangrijk tentamen, strakke deadlines of een knalfuifje op de planning staan? Ritalin kan je helpen om alle ballen hoog te houden, beloven sites zoals Ritalinkopen.nl. Binnen een paar klikken kan je het middel thuis laten bezorgen. Maar dit ‘wonderpilletje’ kent ook een schaduwzijde.   

Ritalin – onder studenten ook wel ‘rita’ – is een medicijn met verschillende gebruiksaanwijzingen. Mensen met ADD of adhd zouden er profijt van moeten hebben, maar ook onder studenten zonder diagnose blijkt het middel populair. Onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam zien een groei in het aantal studenten dat ritalin misbruikt voor de verbetering van hun schoolprestaties. Een zorgelijke ontwikkeling vindt ook Michelle van der Horst, Junior Wetenschappelijk Medewerker bij het Trimbos-instituut. “Studenten geven aan dat ze een pilletje ritalin wel ‘moeten’ nemen omdat ze anders niet kunnen presteren. Dat is een probleem.”

Het helpt niet mee dat het middel online wordt aangeboden zónder dat je daarvoor een doktersrecept nodig hebt. “Wij maken ons zorgen: hoe groter het aanbod, hoe meer het wordt gebruikt”, volgens Van der Horst. Ze maakt een vergelijking met de sigarettenverkoop in Nederland. Uit onderzoek van het Nationaal Expertisecentrum Tabaksontmoediging – onderdeel van het Trimbos-instituut – blijkt dat er een afname in het gebruik van tabak waarneembaar is wanneer tabak op bepaalde plekken – zoals de horeca – verboden is. Van der Horst doelt hiermee op het feit dat deze methode bewezen werkzaam is bij tabak, dus de kans bestaat dat het bij de online verkoop van ritalin ook het geval is: hoe minder websites het middel aanbieden, hoe minder dit wordt verkocht.

 

Tevreden klant   

Gijs* (20) is één van die studenten die online aan zijn tabletten ritalin komt. “Ik studeer aan de Universiteit van Wageningen, heb een sociaal leven wat ik moet onderhouden en ga in het weekend terug naar het huis van mijn ouders. Het is veel.” Door een pilletje ritalin op z’n tijd lukt het Gijs om zijn hoofd koel te houden. Hij bestelt het middel online op websites die het aanbieden zonder dat je een doktersrecept nodig hebt. “Vaak heb je het de volgende dag al met de post in huis, ideaal en bizar makkelijk.”

 

Ingewikkeld betalingssysteem 

Wie ‘ritalin kopen zonder recept’ intikt op Google krijgt meerdere sites voorgeschoteld waar je de pillen kan bestellen. Veilig, anoniem en eenvoudig word je beloofd. Hoe eenvoudig dit daadwerkelijk is, valt hieronder in de video te zien.

Tekst gaat onder video verder

Het verhaal achter Ritalin Kopen Nederland  

Wie er achter de site Ritalinkopen.nl zitten, is niet duidelijk. Door het mailcontact met de site blijkt dat het om meerdere personen gaat: ene Charlotte en Nathaniël. Hun functie binnen Ritalin Kopen Nederland wordt beschreven als ‘Online Ritalin Specialist’.

“We realiseerde dat er geen veilige plek was om er tóch aan te komen zonder recept.” En zo was Ritalin Kopen Nederland geboren. Maar echt veel levert het ze niet op. “We kunnen er niet van rondkomen”, legt Nathaniël uit. “Dat is ook nooit onze intentie geweest. Het is natuurlijk geen liefdadigheidsorganisatie, maar toch hebben wij het idee dat wij enorm veel mensen helpen. Onze missie is dan ook: ritalin voor iedereen!”

“Onze missie is dan ook: ritalin voor iedereen!” – Nathaniël, Online Ritalin Specialist  

Uit mailcontact met Charlotte, wat ook in het filmpje naar voren komt, blijkt dat Ritalin Kopen Nederland wel degelijk op de hoogte is dat de online verkoop van ritalin zonder recept niet de normale gang van zaken is. Sterker nog, het is hartstikke illegaal. Nathaniël vergelijkt het gebruik van ritalin met een kopje koffie. “Cafeïne is ook een drug, maar omdat dit algemeen geaccepteerd is, ziet 99,99% van de mensen dit niet als drug. Alcohol is nog zo’n voorbeeld.”

 

Risico’s  

Het grote verschil tussen cafeïne en ritalin is echter dat ritalin op lijst I van de Opiumwet staat. Ritalin kan dus worden gezien als een drug en bij de apotheek enkel verkrijgbaar op recept. En dat is niet voor niets: er kleven ook negatieve kanten aan dit middel. Hartkloppingen, rusteloosheid, verlies van spontaniteit en minder zin in seks; het zijn een aantal bijwerkingen die het medicijn ritalin met zich meebrengt.

Tekst gaat onder afbeelding verder

De werkzame stof in ritalin is methylfenidaat wat tot de psychostimulantia behoort. Dit zijn middelen die een stimulerend effect hebben op de hersenen. “Je slikt niet zomaar iets”, zegt Michelle van der Horst. Wanneer je het middel krijgt voorgeschreven, sta je onder controle van een arts: van het begin tot het eind van het ritalingebruik, met checkmomenten tussendoor. Ook bepaalt de arts de hoeveelheid van het middel wat je kan en mag nemen. Dit hangt af van meerdere factoren, waaronder je lengte, gewicht en geslacht. “Wanneer je ritalin niet voorgeschreven krijgt, ben je aan het experimenteren met een middel op processen in je hersenen wat je eigenlijk helemaal niet nodig hebt”, volgens het Trimbos-instituut. “Dit beschouwen wij als drugsgebruik.”

“Je slikt niet zomaar iets” – Michelle van der Horst, Trimbos-instituut  

Bijwerkingencentrum Lareb kreeg tot nu toe 542 meldingen over volwassenen die bijwerkingen ondervonden door het gebruik van ritalin. Bij drie van deze gevallen kwam de patiënt te overlijden, al is volgens Lareb het verband tussen het medicijngebruik en het overlijden ‘niet altijd duidelijk’.

 

Tussen de oren?  

Helpt een pilletje ritalin – met name studenten – zonder voorschrift eigenlijk wel? Is het niet hetzelfde als een kopje koffie in de ochtend om wakker te worden: je weet dat er cafeïne inzit en wat voor effect dit op je heeft. Om deze stelling hard te maken moet je onderzoek doen met twee groepen: de ene groep krijgt ritalin, de andere groep krijgt een placebo. Door het onderzoek ‘dubbelblind’ – beide groepen en de onderzoekers weten niet welke van de twee ze hebben gekregen – uit te voeren, sluit je verwachtingen uit. Dan zou je denken: hup, testen die handel. Maar de vork zit niet zo in de steel. “Zoiets kunnen we gewoonweg niet onderzoeken”, legt Michelle van der Horst uit. “Je mag niet zomaar testen op een groep die een middel eigenlijk niet zouden mogen krijgen puur om te kijken wat de langdurige effecten van het gebruik zijn. Dat is ethisch niet verantwoord.” Wel merken ze bij het Trimbos-instituut een psychische afhankelijkheid onder de studenten die ze spreken. Die studenten hebben het gevoel ritalin nodig te hebben omdat ze anders niet kunnen bijbenen in de huidige prestatiemaatschappij. Van der Horst vindt dat we als maatschappij continu hogere eisen aan onszelf en onze omgeving stellen. “Niet alles hoeft perfect te zijn of te gaan, maar zo leggen we onszelf en elkaar een enorme prestatiedruk op.”

 

Huidige aanpak  

Er zijn meerdere partijen betrokken bij het aanpakken van illegale (online) medicijnenhandel: de Nationale Politie, de Inspectiedienst voor Gezondheidszorg en Jeugd, de Douane, de Fiscale Inlichtingen en Opsporingsdienst, de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit en Europol. Maar liefst zes partijen zijn hiervoor bevoegd en tóch staan er nog websites online waar ritalin wordt aangeboden. Hoe kan dat?

Er zijn meerdere punten in dit systeem waar ruimte voor verbetering is. Neem de Nationale Politie: op dit moment bestaat er geen aparte unit voor dit onderwerp, blijkt uit een rapport van Politie & Wetenschap. Ook blijkt uit dit rapport dat er te weinig kennis over het onderwerp geneesmiddelen aanwezig is binnen de organisatie. Het gevolg hiervan is dat zaken vanuit de Nationale Politie worden doorgeschoven naar de Inspectiedienst voor Gezondheidszorg en Jeugd. Zij geven in het rapport aan wél over de kennis te beschikken, maar gewoonweg de capaciteit er niet voor hebben om het op te pakken.

Mariël van Dam, persvoorlichter van de Inspectiedienst voor Gezondheidszorg en Jeugd, geeft aan dat veel van dit soort websites gehost worden vanuit het buitenland. “De IGJ houdt alleen toezicht op bedrijven en instellingen die in Nederland gevestigd zijn. Dit maakt het onderscheppen en offline halen van dit soort sites lastig.”

 

Aandacht = geld  

Uit het onderzoeksrapport van Politie & Wetenschap blijkt ook dat er awareness en kennis binnen de betrokken partijen moet komen. Hiervoor is geld nodig. Volgens Michelle van der Horst moet er eerst meer aandacht voor dit onderwerp komen voordat er door de overheid geld ter beschikking wordt gesteld om dit soort sites aan te pakken. Al is ze wel sceptisch of dit het probleem uiteindelijk gaat oplossen: “Als de ene site uit de lucht is, popt de ander alweer op.” Is kennis creëren en hier geld in pompen het dan wel waard? “Dit probleem is niet van de een op de andere dag opgelost, maar laten we in ieder geval het gesprek aangaan. Praten is stap één.”

 

*  Volledige naam bekend bij de redactie