Er moet vanuit de journalistiek diepgaand onderzoek worden gedaan naar de behoefte van haar klant. Dat is de conclusie uit een onderzoek naar ombudsmannen binnen de media. Er is onderzocht of dat elk journalistiek medium verplicht een ombudsman moet aanstellen. Dit ter verbetering van de journalistiek tegenover haar lezer. Een ding is zeker, een plicht is een no go. Maar wat als een medium de Raad voor de Journalistiek niet erkent én geen ombudsman heeft? 


Diverse media hebben geen ombudsman en erkennen de Raad voor de
Journalistiek
(afgekort de Raad) niet. Dit zijn onder andere de Telegraaf, Het Parool, RADAR en BNNVARA.
De overkoepelende organisatie van BNNVARA en RADAR is de Nederlandse Publieke Omroep (NPO).  De NPO heeft een eigen ombudsman. De andere bovengenoemde media hebben naast dat zij de Raad niet erkennen, ook geen ombudsman in dienst.

Klachtenbehandeling
Als iemand een klacht indient over een medium dat de Raad niet steunt, wordt de klacht ook niet in behandeling genomen. Tenzij het echt een zaak van maatschappelijk belang is. Dit kan ervoor zorgen dat lezers moeilijk of nergens terecht kunnen met vragen of klachten. Volgens de Telegraaf is dit niet zo. In een reactie van de secretaris van de hoofdredactie, licht Joost de Haas toe: “Een ombudsman achten wij niet noodzakelijk, lezers weten ons goed te vinden met eventuele klachten en deze worden altijd snel afgehandeld.” Ondanks dat lezers volgens de Telegraaf terecht kunnen met hun klacht, valt het op dat dit niet goed op de website te vinden is. Er staat nergens concreet aangegeven waar je terecht kan voor een klacht of vraag.  

Hetzelfde geldt voor het Parool, op hun website staat niet duidelijk aangegeven waar je terecht kan met klachten. Helaas is het niet meer gelukt om met hen in contact te komen hierover. Lezers kunnen wellicht met hun vraag of klacht terecht via de andere aangegeven contactmogelijkheden, maar als medium heb je een verantwoordelijkheid tegenover je lezer om hierin transparant te zijn. Dan neem je jezelf als journalistiek medium ook serieus. Oud ombudsman voor de Volkskrant, Bas Mesters, vindt dat je als journalistiek medium goed in de spiegel moet kunnen kijken. “Als je als medium constant kritiek voorschotelt, moet je ook kritiek kunnen incasseren.” 


Verplichting of niet?
Ombudsman van de Volkskrant, Jeroen Trommelen vindt van niet: “Een ombudsman moet niet verplicht worden binnen een medium, maar een medium moet zichzelf verplichten om een ombudsman aan te stellen. Ook omdat ze daarmee alleen al zoveel doen in het serieus nemen van klachten van lezers, dat je daarna eventueel ook de stap van de Raad zou kunnen overslaan. Maar dat kan alleen als het een echt onafhankelijke ombudsman is.” 

Onderzoek
Het zou de gehele journalistiek goed doen om onderzoek te doen naar wat de behoefte van haar klant is. Dit kan bijvoorbeeld al door een klachtenpagina toevoegen op de website of bij de contactpagina benoemen dat men hier ook terecht kan met klachten of opmerkingen.

Bas Mesters vindt reflecteren binnen een journalistiek medium belangrijk. “Als je als medium zegt dat je journalistiek bedrijft, dan hoort het er eigenlijk wel bij dat je ook reflecteert op jezelf. Dus of jij als medium aan die onafhankelijkheids-, objectiviteits- en feitelijkheidsnormen voldoet en of je de mensen daarin behoorlijk behandelt.” 

Klik hier om het volledige onderzoek te lezen.