Door Irene van Oosten en Emma Roelse

Coronakilo’s verliezen door het drinken van een kopje koffie? Dat klinkt als een wens die Valentus SlimRoast Optimum Coffee zegt te vervullen. Echter kent deze Amerikaanse oploskoffie een schaduwzijde: het drankje bevat stoffen die inspelen op de hersenen. ,,Dat is spelen met vuur”, zegt Renger Witkamp, hoogleraar Voeding en Farmacologie aan de Universiteit Wageningen. 

Hartkloppingen, trillende handen, hoofdpijnmisselijkheid en diarree; het zijn enkele bijwerkingen van het afslankdrankje Valentus SlimRoast Optimum Coffee. Zo blijkt uit recensies op webwinkel bol.com en het forum van consumenten-programma Radar. Wie verder zoekt op het internet komt verschillende veiligheidswaarschuwingen uit Denemarken, Nieuw-Zeeland en Singapore tegen. Deze bronnen stellen dat er gezondheidsrisico’s verbonden zijn aan het drinken van de koffie, wat in groot contrast staat met de reclameclaims van verkopers.  

Zo beweren zij dat het drankje 100 procent natuurlijke ingrediënten bevat, wat zou zorgen voor een energieboost én een verzadigd gevoel. Het gaat om individuele verkopers, die het drankje aanbieden via sociale media (influencers), webwinkel bol.com, advertentiewebsite marktplaats.nl en voedingswebsites. In advertenties zijn foto’s van jonge vrouwen te zien, wie door het drinken van de koffie zouden zijn afgevallen. 

---------------------------------------------------------------------
Geld, geld, geld
Om deze geclaimde effecten te realiseren, moet de consument 70 tot 100 euro neerleggen voor een potje van 100 gram: goed voor 25 kopjes        koffie. Geert Luiters, verkoper bij Valentus, schrijft op                verdienwijzer.nl dat daarvan minimaal 30 euro in de zak van de          verkoper verdwijnt. Valentus werkt met individuele verkopers volgens     een piramidesysteem. Dat houdt in dat verkopers nieuwe verkopers           opleiden, wie zelf op hun beurt ook de Valentusproducten gaan           verkopen. Hoe meer producten de werknemer verkoopt en hoe meer nieuwe verkopers diegene inschrijft, des te sneller de kandidaat opklimt in       het systeem. De hoogste rangorde (Blue Diamond genaamd) levert de         verkoper maximaal 12.000 euro per week op. Uiteindelijk kan Valentus        een vakantie en leaseauto voor ‘Blue Diamonds' realiseren.                
Valentus wil geen uitspraken doen over het aantal individuele              verkopers in Nederland. Ook wil het bedrijf geen cijfers kwijtgeven         over de verkoop van de SlimRoast Optimum Coffee in Nederland.                                                      ---------------------------------------------------------------------

Ervaringen
Zorgt het drankje er daadwerkelijk voor dat de gebruiker afslankt? Uit onder-staande recensies blijkt dat de meningen daarover verdeeld zijn. Waar de een vermeldt dat het drankje helpt om af te vallen, plaatst de ander het product van Valentus in een negatief daglicht. 

Hieronder volgt een overzicht van zowel negatieve als positieve recensies van enkele gebruikers via de webwinkel bol.com en het forum van consumenten-programma Radar.

Snackimpulsen
Hieronder volgt een overzicht van de ingrediënten van de Valentus SlimRoast
Optimum Coffee. Klik met de muis op de pijltjes van losse ingrediënten of categorieën voor uitleg.
 

Wie bij de omschrijvingen van de stoffen in de ingrediëntenlijst kijkt, zal lezen dat verschillende stoffen (methylliberineAlpha-glycerop-hosphocholine en dl-phenylalanine) inspelen op de hersenwerking. Het Amerikaanse bedrijf Valentus laat in promoties van de koffie weten dat het trots is op deze werking. Doordat snackimpulsen in de hersenen geremd worden en de consument hierdoor minder eet, zal de consument afvallen. ,,Dat is spelen met vuur”, zegt Renger Witkamp, hoogleraar Voeding en Farmacologie aan de Universiteit Wageningen. 

,,Wanneer je de hersenen op deze manier gaat beïnvloeden, kan dat leiden tot depressieklachten.” – Renger Witkamp, hoogleraar Voeding en Farmacologie aan de Universiteit Wageningen.

Hij legt uit: ,,Eten is niet altijd noodzakelijk, maar geeft ons ook vaak een blij gevoel. Zodra je de impuls om te snacken remt, beïnvloed je het hersencentrum, dat voor genot zorgt. Hierdoor kun je ook minder vreugde ervaren bij andere plezierige gebeurtenissen, zoals het uitoefenen van een hobby of sport.” Volgens de professor moeten we oppassen: ,,Wanneer je de hersenen op deze manier gaat beïnvloeden, kan dat leiden tot depressieklachten.”

Benieuwd naar de reclame van Valentus SlimRoast Optimum Coffee? Klik hier.

Verboden doping
De werking op de hersenen is niet het enige gevaar van het drankje. Zo wordt de stof methylliberine gekoppeld aan de doping DMAA (dimethylamylamine), omdat deze stoffen een gelijkwaardige werking hebben in het lichaam. De Nieuw-Zeelandse Autoriteit voor Geneesmiddelen en Medische Hulpmiddelen, Medsafe genaamdberichtte eind 2019 dat deze doping in de Valentus
SlimRoast Optimum Coffee was aangetroffen. DMAA is in Nederland verboden. De stof heeft namelijk bijwerkingen, zoals misselijkheid en hartkloppingen. Het kan zelfs leiden tot een hartstilstand. Na de berichtgeving van Medsafe, kreeg de afslankkoffie een veiligheidswaarschuwing in Denemarken, Singapore en Nieuw-Zeeland.

Structuurformule DMAA Irene van Oosten

Volgens Health Sciences Authority, de Gezondheidswetenschappen Autoriteit in Singapore, is het daar illegaal om de koffie van Valentus te verkopen of te leveren. Verkopers en leveranciers kunnen worden vervolgd en bij veroordeling een gevangenisstraf van maximaal twee jaar en/of een boete van maximaal 10.000 Singaporese dollar (circa 6200 euro) krijgenIn Nederland steekt deze regelgeving anders in elkaar. Zo heeft het drankje hier (nog) geen veiligheidswaarschuwing gekregenValentus ontkent dat er DMAA in de afslankkoffie is aangetroffen.  

Uit de dopinglijst van de Dopingautoriteitin het Briefrapport van het Rijksinstituut Volksgezondheid en Milieu (RIVM), blijkt dat DMAA naast de labels ‘doping’ en ‘verboden’, ook is gelabeld als ‘gevaar’. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) adviseert consumenten geen producten te nuttigen die de stof DMAA bevatten. Toch is DMAA nog steeds verkrijgbaar als onderdeel van voedingssupplementen bij fitness/bodybuilding- of afslankproducten. 

Regelgeving
Lex Benden, woordvoerder van de NVWA, legt uit waarom de NVWA nog geen actie heeft ondernomen naar aanleiding van het onderzoek van Medsafe, waaruit bleek dat DMAA in de koffie van Valentus aanwezig is: ,,De NVWA houdt toezicht op de veiligheid van voedsel en consumentenproducten, dierenwelzijn en natuur“, vertelt hij. ,,In dat brede werkterrein kijken we waar de grootste risico’s zitten, zodat we onze capaciteit in kunnen zetten waar dat het hardst nodig is. Dat betekent dat de NVWA niet alle producten die op de markt zijn,
heeft gecontroleerd. Dat is gezien de grote hoeveelheid producten niet mogelijk. In de wet is vastgelegd dat bedrijven zelf verantwoordelijk zijn voor de veiligheid van de producten die zij aanbieden. 

De woordvoerder vult aan: ,,Om in te kunnen schatten waar de grootste risico’s zitten, maakt de NVWA onder andere gebruik van informatie uit eigen inspecties en uit meldingen van bijvoorbeeld consumenten. Voor zover we hebben kunnen nagaan, zijn er geen concrete meldingen van consumenten bekend over de afslankkoffie van Valentus.” 

Ook de gezondheidsclaims die Valentus inzet bij reclames voor de oplosbare afslankkoffie, zijn volgens Lex Benden toegestaan. Zo beweert het bedrijf dat de koffie helpt bij afvallen, en niet: ‘door dit product val je af’. ,,Dat deze claims zijn toegestaan, daar kunnen wij niks aan doen“, verklaart de persvoorlichter van de NVWA. ,,Zo zit de wetgeving nou eenmaal in elkaar.”

Op het matje geroepen
Toch iperfectevoeding.nl, verkoper van Valentus SlimRoast Optimum Coffee, op het matje geroepen door de Reclame Code Commissie. Uit het rapport van de commissie blijkt dat in verschillende verkooppraatjes sprake is van niet-toegestane gezondheidsclaims. Zo blijkt uit het rapport dat perfectevoeding.nl niet mag stellen dat groene thee zorgt voor gewichtsverlies, aangezien de hoeveelheid groene thee in het product niet op de verpakking staat vermeld.

Ook beweert de site dat het product stoffen bevat, die er niet in blijken te zitten, zoals de planten garcinia combogia en ginseng. Tevens is er geen wetenschappelijk bewijs voor de geclaimde effecten. Echter wordt de koffie op sociale media door influencers onder dezelfde claims nog steeds verkocht.

Hieronder volgen advertenties met claims over de koffie, die verspreid zijn op Instagram.     

Instagramadvertenties Valentus SlimRoast Optimum Coffee | Onderzoeksredactie

Hoewel het wettelijk is toegestaan, spreekt de Vereniging tegen de Kwakzalverij zich uit tegen de verkoop van afslankmiddelen onder valse voorwendselen. ,,Afslankmiddelen zonder bewezen werking, vallen strikt genomen onder de kwakzalverijdefinitie: ‘bijstand in relatie tot de gezondheid’. Deze definitie geldt ook als het middel niet wordt gebruikt om gezondheidsredenen, maar voor het bereiken van een schoonheidsideaal”, vertelt Hans Vemerbestuurslid van de Vereniging tegen de Kwakzalverij. Hij legt uit: ,,Er is bij de verkoop van afslankmiddelen sprake van het actief aanprijzen van middelen waarvan de effectiviteit niet is aangetoond. Dus ja, dat is kwakzalverij.”  

Blijvend afslanken
Hoewel diverse apotheken en drogisterijen in Nederland afslankmiddelen verkopen, is er bij geen van hen de Valentus SlimRoast Optimum Coffee te koop. Pauline Groot Roessink – Nederpelt, manager bij BENU Apotheken, legt uit waarom de grootste keten van apotheken in Nederland helemaal géén afslankmiddelen verkoopt: ,,Deze producten passen niet in ons beleid”, vertelt de manager. ,,De consument lijkt zich steeds meer bewust van een gezonde levensstijl. Afslankdrankjes, -repen en -pillen passen daar niet tussen. Een gezonde manier van leven heeft op de lange termijn meer effect.” 

,,Verspilde tijd, geld en energie.”- Sander Kluijtmans, diëtist

Zo denkt Sander Kluijtmans, zelfstandig diëtist gespecialiseerd in afslanken, er ook over. ,,Verspilde tijd, geld en energie”, noemt hij de koffie van Valentus.
 ,,Afslankmiddelen zijn een booming market, doordat iedereen op zoek is naar een shortcut om snel gewicht te verliezen. Daar willen mensen fors voor betalen. Maar in een rap tempo gewicht verliezen, is helaas onmogelijk.” Sander ziet de afslankhypes vaker voorbijkomen: ,,Uiteindelijk komen mensen bij een professional terechtwie zich inzet voor een blijvende gedragsverandering. Dat blijft de enige manier om een succesvol afvalresultaat te bewerkstelligen.”
Tekst gaat onder afbeelding verder 

| Onderzoeksredactie

Hulp op korte termijn
Hoogleraar Renger Witkamp is het niet volledig eens met de apotheekmanager en diëtist. Volgens Witkamp kunnen afslankmiddelen namelijk wél helpen bij afslanken. ,,Bij het gebruik van afslankmiddelen, gaan mensen over het algemeen bewuster eten. Hiervan kan gewichtsverlies een gevolg zijn.” Wel nuanceert Witkamp zijn stelling,,Het gewichtsverlies zal echter maar van tijdelijke duur zijn. Het is onmogelijk om afslankmiddelen langer dan een half jaar te nuttigen. Je krijgt allerlei bijwerkingen. Voor een blijvend gewichtsverlies, is meer nodig dan een drankje of pilletje.  

Simpele oplossing
Volgens de professor kampt Nederland met een maatschappelijk probleem: gemiddeld wordt ieder individu te zwaar. De verleiding om te snacken is hoog, doordat er overal om ons heen voedsel is. ,,Dat gebeurt bijvoorbeeld al bij de kassa van een supermarkt of bij het tankstation“, legt hij uit. ,,Overal liggen goedkope en ongezonde snacks.”  

Hieronder volgt een overzicht van de enquêteresultaten van tachtig jonge vrouwen tussen de 12 en 30 jaar oud over hun kijk op afslankdrankjes. Jonge vrouwen zijn de doelgroep van Valentus. Ga met je muis over de grafieken om precieze aantallen te zien. 

Witkamp,,Mensen moeten leren omgaan met voedsel. Een verbod op ongezonde voeding werkt averechts. Maak een gezonde keuze en stimuleer dat. Misschien kan de industrie gaan veredelen op smaak van groente en fruit, zodat kinderen niet zullen zeggen: ,Bah, spruitjes’, maar: ,Wat lekker, spruitjes!’”, aldus de hoogleraar van Universiteit Wageningen. 

,,Mensen zijn wanhopig. Daarom zijn afslankdrankjes en –pillen zo populair.”- Renger Witkamp, hoogleraar Voeding en Farmacologie aan de Universiteit Wageningen.

 ,,Stimuleer elkaar in het afslankproces. Maak sporten en gezond eten, leuk en gezellig. Het draait om een patroon dat vol te houden is“, zegt de hoogleraar, die overtuigd is dat afslankmiddelen niet binnen het afslankproces passen. ,,Mensen zijn wanhopig. Daarom zijn afslankdrankjes en –pillen zo populair. Veel Nederlanders zijn op zoek naar een simpele oplossing om blijvend af te vallen. Het drinken van zo’n afslankdrankje als van Valentus, is dat niet.”  

Valentus heeft laten weten geen antwoord te willen geven op vragen over het gebruik van mogelijk schadelijke stoffen. Diverse verkopers van het product hebben niet mee willen werken wanneer de vraag werd gesteld waarom zij deze afslankkoffie van Valentus verkopen.