Shutterstock
Een deel van de opticiens raadt brillen met een blauwlichtfilter aan om bijziendheid tegen te gaan. Volgens hen zou dit veroorzaakt worden door het blauwe licht uit beeldschermen. ,,De optiekbranche creëert angstgevoelens en speelt in op de toenemende bijziendheid onder jongeren, maar er is geen wetenschappelijk bewijs dat blauwlichtbrillen zinnig zijn”, aldus natuurkundige Tom van den Berg. Hij is werkzaam bij het Nederlands Herseninstituut en gespecialiseerd in het oog. 

Door: Jesse Busser en Merel de Koning

,,Bijziendheid wordt veroorzaakt door het staren, en dat gebeurt nu eenmaal sneller als je achter een beeldscherm zit”, legt hij uit. ,,Blauw licht is pas schadelijk wanneer je lang in de zon kijkt, maar ons systeem zorgt er automatisch voor dat we dat niet doen. Het oog heeft geen kans op schade door blauw licht, zelfs niet bij extreem gebruik van beeldschermen.” Dit blijkt ook uit een onderzoek van Cambridge Oogheelkundig Symposium, waarin geconcludeerd werd dat langdurige blootstelling aan blauw licht uit beeldschermen niet schadelijk is. 

Opticiens van Hans Anders stellen dat beeldschermbrillen niet tegen bijziendheid helpen. Daarentegen smeren sommige opticiens van Eye Wish (waarvan op de site duidelijk vermeld staat dat deze brillen niet helpen tegen bijziendheid) en Pearle in dat geval wel zo’n bril aan. Uit een gehouden steekproef blijkt dat twintig procent van de ondervraagde opticiens dit advies geven. Volgens Hanke Truin van Eye Wish is het verband tussen blauwlichtbrillen en bijziendheid te specialistisch en kunnen hun opticiens dit niet beantwoorden, maar moeten oogartsen dit doen.

Volgens de website van Eye Wish zorgt blauw licht uit beeldschermen voor hoofdpijnklachten, geïrriteerde ogen en slaapproblemen. Van den Berg legt uit dat slaapproblemen niet door het licht veroorzaakt worden. ,,Natuurlijk, blauw licht is overdag aanwezig door de zon. Dit zorgt ervoor dat we wakker en alert zijn”, zegt hij. ,,Zodra de zon ondergaat krijgen we daarentegen te maken met rood licht, dit zorgt voor de aanmaak van melatonine.” In beeldschermen zit zo weinig blauw licht dat het ons slaapritme niet kan verstoren. Door de activiteit op het beeldscherm krijgen onze hersenen zoveel prikkels dat we wakker liggen. Dat heeft niks te maken met het licht. Uit onderzoek van Opthalmic & Physiological Optics is gebleken dat het dragen van blauwlichtbrillen geen effect heeft op de kwaliteit van je nachtrust.

Stijgende populariteit

Toch is de populariteit van brillen met een blauw licht filter de afgelopen jaren flink gestegen. Volgens Bram Gardien, marketing manager van brillenproducent en leverancier Holland Optical Company (HOC), bevat ongeveer tien procent van alle brillen zo’n filter en wordt dit langzaamaan steeds meer: ,,De brillen zijn een veelbesproken onderwerp in de media en het aanbod is groot: zelfs retailketens bieden tegenwoordig deze brillen aan. Dat komt doordat er steeds meer gebruik wordt gemaakt van digitale schermen, vooral door de jeugd.” Volgens Rian van Koulil, woordvoerster van Hans Anders, wordt 25 procent van deze brillen verkocht aan kinderen en jongeren. 

Zo ziet het bedrijf Kapten & Son ook een stijging in de verkoop. Sinds 1 mei 2020 verkopen zij blauwlichtbrillen in hun webshop omdat ze merkten dat er veel vraag naar was. Volgens Yvonne Groenendaal, country manager van Kapten & Son Nederland, heeft de verkoop van de brillen zich ontwikkeld tot een gemiddelde groei van 2000 procent t.o.v. vorig jaar. 

Shamir is een Israëlisch bedrijf dat brillenglazen produceert en verkoopt in Nederland. Sinds 2017 verkopen ze brillenglazen met een blauwfilter. De verkoop stijgt sindsdien jaarlijks met meer dan 10 procent en groeit elk jaar.

Geschiedenis

Eén van de eerste brillen waar ooit een blauwlichtfilter in zat werd verkocht door Suntiger in 1986. Het merk is opgericht door NASA-wetenschapper Laurie Johansen en NASA-ingenieur Paul Diffendaffer. Het product kwam voort uit een onderzoek naar de ontwikkeling van lasgordijnen. Deze zijn ontworpen om de ogen van lassers te beschermen. Het is namelijk gevaarlijk om ze bloot te stellen  aan lasbogen van blauwe en ultraviolette straling.

James B. Stephens, systeemingenieur bij Jet Propulsion Laboratory (JPL) en Charles G. Miller, een JPL-fysicus, hebben drie jaar lang de tijd genomen om een kleurstofformule te ontwikkelen die tijdens laswerkzaamheden schadelijke blauwe straling filtert. Nadat zij het lasproject hadden afgerond, gingen ze samenwerken met Johansen en Diffendaffer. Hier ontwikkelden ze met de kennis die ze hadden opgedaan tijdens het lasgordijn-project een beschermende lens tegen blauw licht. Sinds 1987 hebben ze ook een patent op de lens. 

Eén van de eerste merken die brillen met een blauwlicht filter in Nederland verkocht was Revo. Volgens hun website werkte Dr. Mitch Ruda, astrofysicus en optisch ingenieur, in 1982 aan een project voor NASA. Bij het project werden speciale coatings gemaakt om satelliet porthuis vensters te beschermen tegen ruimtestraling. In 1985 gebruikte Dr. Ruda de door NASA ontwikkelde beschermende coatings op een zonnebril om het oog te beschermen en richtte hij Revo op.

Volgens Bas van Nes, directeur van de Nederlandse Unie van Optiekbedrijven (NUVO), waren Revo en Oakley de eerste merken die in Nederland deze brillen verkochten. Revo werd begin jaren negentig geïntroduceerd in de Nederlandse brillenmarkt door Bausch & Lomb, de toenmalige eigenaar van onder andere Ray Ban.

Daarentegen claimt Van den Berg dat de eerste brillen in 1990 op de Nederlandse markt werden gebracht. Deze brillen waren ontworpen door Zeiss en Rodenstock voor een klein aantal patiënten met een oogaandoening. Remko Klunder, productmanager van Rodenstock, bevestigt dit. ,,Echter, deze brillen kunnen niet door iedereen gedragen worden. Door de sterke filter in de bril heeft het gevolgen op je kleurperceptie”, zegt hij. “Dit kan gevaarlijk zijn in het verkeer.”

De grotere opticienketens verkopen sinds 2014 ook de brillen met een blauwfilter coating, waaronder Hans Anders. Kort daarna volgden veel optiekketens zoals Pearle en Eye Wish en werd de markt steeds groter.

Geen functie, veel geld

Doordat de markt zo groot is geworden wordt er ook veel geld mee verdiend volgens Van den Berg. Felix Gray, een merk dat uitsluitend brillen met blauwlichtfilters verkoopt, heeft in 2020 meer dan 1,7 miljoen dollar verdiend volgens The New York Times. Zenni is een fabrikant van brillen op sterkte en verkocht in 2020 twee miljoen paar blauwlichtfilter lenzen. Beide merken zijn niet te koop in Nederland. 

Volgens Van den Berg zijn de brillen producten zonder functie. ,,De brillen werken om blauw licht te reduceren, maar er is geen sprake van bescherming”, zegt de natuurkundige. ,,Ons oog bevat nota bene al zo’n filter, dus je hoeft er eigenlijk geen cent aan uit te geven.”