Iedere dag opnieuw naar de sportschool toe, waar de jongens die het meest gespierd zijn de overhand hebben. Om je heen hoor je de stangen klingen, je ziet gespierde mannen hun enorme armen “flexen” in de spiegel en ‘personal records’ van wel boven de 100 kilo bankdrukken, Dat wil je ook!  Voor sommigen is deze sociale druk zo hoog dat ze zichzelf uit de naad werken om er ook zo uit te kunnen zien. Ze gaan vaak langer en zwaarder trainen, ze zien sporten nou immers als een gezonde bezigheid, maar gaat dit niet de kant op van een verslaving zonder dat ze het door hebben?

Muscle Dysmorphia is de benaming van een specifieke sportverslaving. Het houdt in dat sporters niet tevreden zijn met hun spierinhoud en lichaamsomvang. Veel sportschool bezoekers zien het niet als een slechte verslaving, of hebben niet eens door dat ze verslaafd zijn, want sporten is volgens men nou eenmaal gezond. Uit onze enquête, die via sociale media verspreid is onder 156 sportschoolbezoekers is gebleken dat 58% naar de sportschool gaat voor spieropbouw. Het lijken het grotendeels mannen te zijn, ook zo’n 58%.

 

Onbekend

Marlies Rekkers is GZ-psycholoog met een expertise in Body Dysmporhia Disorders. Als we haar vragen naar haar expertise binnen Muscle Dysmorphia, vertelt ze dat die er nauwelijks is. Ze zou niet eens weten of er in Nederland wel iemand is. Ze zegt deze mensen wel vaak te behandelen, maar dat dit eerder is omdat ze ergens anders niet serieus genomen worden.

 

Sportscholen kunnen maar weinig hulp bieden aan deze mensen. “Voor mensen die te zwaar en te veel trainen, stellen we een ander trainingsschema op en adviseren ze om zich hieraan te houden. De meesten zijn zo met zichzelf bezig dat ze zich hier niet aan houden. Als we dit zien adviseren wij hen om naar een sportpsycholoog te gaan voor hulp.” Aldus sportinstructeur Ramon Frijters. De sportschool onderneemt dus wel actie, maar kan maar weinig doen. Mensen blijven doorsporten, want ze denken zelf dat dit geen kwaad kan en leven in een te grote bubbel om zich iets van anderen aan te trekken.

Niet alleen de term en betekenis van Muscle Dysmorphia is onbekend. Ook de mogelijke gevolgen die de verslaving met zich meebrengt. Mensen denken dat sporten helemaal niet gevaarlijk is en denken dat het alleen maar goede opbrengsten heeft, maar op lange termijn kan het ook zorgen voor nare gevolgen.

 

Gevolgen

Op de korte termijn is het positieve gevolg van Muscle Dysmorphia natuurlijk een super gespierd lichaam. Maar wat zijn nu op de lange termijn de nadelige gevolgen hiervan?

Zoals al eerder benoemd in de signalen kan Muscle Dysmorphia zorgen voor het gebruik van anabolen-steroïden. Dit kan volgens Marlies Rekkers weer zorgen voor agressieproblematiek. Volgens de psycholoog komt er meer bij kijken: “Het is heel triest, sociale contacten worden minder onderhouden, omdat men alleen nog maar in de sportschool hangt, er kunnen voedingsproblemen ontstaan. Er komt een hele hoop ellende bij kijken.”

Op de lange termijn kan Muscle Dysmorphia er volgens Sportarts Jessica Gal juist voor zorgen dat men spierweefsel afbreekt. Dit komt omdat iemand door blijft sporten ondanks dat het lichaam aangeeft niet meer verder te kunnen. Ze negeren kleine blessures, dat leidt dan weer tot ernstigere blessures. Uiteindelijk is het spierweefsel zo toegetakeld dat het niet meer kan herstellen, en de spiervezels alleen maar beschadigen.

 

Signalen

Sporten is over het algemeen natuurlijk geen slecht iets, maar wanneer is het teveel? GZ-psycholoog Marlies Rekkers zegt dat deze grens heel lastig te trekken is, toch weet ze er een te noemen: “Als er steeds meer isolatie ontstaat en als het op andere terreinen misgaat kan je wel een grens trekken. Als je bijvoorbeeld ziet dat iemand zijn studie niet haalt door het sporten of werk verwaarloosd. Dat zijn wel tekenen om te herkennen dat het niet meer gezond is.” De echte grens is dus lastig te trekken, maar gelukkig zijn er wel een aantal verslavingssignalen om te kunnen herkennen dat iemand Muscle dysmorphia heeft:

 

Volgens Psychologie Magazine en sportarts/ex-olympiër Jessica Gal zijn ontwenningsverschijnselen als je niet traint een belangrijk signaal. Er kan dan een gevoel van angst, onrust, frustratie of een incompleet gevoel komen kijken, want met dat overslaan van trainingen krijg je nooit die sixpack, denk je dan.

 

Zoals net al een beetje beschreven door Marlies Rekkers, is isolatie ook een belangrijk signaal. Iemand begint school, sociale contacten, werk of andere hobby’s totaal te verwaarlozen en lijkt alleen nog maar bezig te zijn met trainen en voeding. Jessica Gal en psychologie magazine bevestigen dit ook als belangrijk signaal.

 

Sportinstructeur Ramon Frijters verteld dat volgens hem het belangrijkste signaal is dat iemand niet meer naar zijn of haar lichaam lijkt te luisteren. Iemand traint gewoon door bij beginnende blessures of een gevoel van vermoeidheid. Hij verteld ook over zijn ervaringen met mensen die gefrustreerd reageren en niet willen luisteren op het moment dat hij ze adviseert om het trainen op een lager pitje te zetten, en naar hun lichaam te luisteren. Marlies Rekkers sluit zich hierbij aan: “Want dat sporten dat MOET”.

 

Volgens Gezondheidsnet.nl, Marlies Rekkers en Jessica Gal, zal iemand met Muscle Dysmorphia nooit echt tevreden zijn met zijn of haar lichaam. Ondanks het feit dat ze super gespierd zullen zijn, zal er nooit een gevoel van voldoening ontstaan. “Elke keer dat ze in de spiegel kijken, zien ze nog steeds dat dunne lijf. Ze hebben de juiste perceptie niet meer en kunnen dus niet stoppen.” Aldus Marlies Rekkers.

 

Volgens GGZnieuws.nl zal iemand met Muscle Dysmorphia ook steeds langer trainen om zo meer resultaten te zien. Iemand moet meer kilo’s bankdrukken, meer squaten! Er moeten fysieke grenzen weerlegd worden. Ook Gezondheidsnet.nl sluit zich hierbij aan.

 

Volgens Marlies Rekkers is iemand met Muscle Dysmorphia eerder geneigd om anabolen-steroïden te gebruiken. Iemand is immers nooit tevreden met zijn of haar lichaam, dus zal andere manieren moeten vinden om dat “dunne” lichaam eens gespierd te krijgen. Het gebruik van- of het neigen naar anabolen-steroïden zijn dus ook een signaal van Muscle Dysmorphia.

 

Oorzaak

Het lijkt ook lastig te zeggen waar Muscle Dysmorphia vandaan zou kunnen komen. Aangezien Marlies Rekkers wel patiënten met Muscle Dysmorphia behandeld, kan ze wel een aantal mogelijke oorzaken noemen.

 

“Het is vaak een combinatie van omgeving, genen en kwetsbaarheid. Omgeving kan betekenen dat je mee wilt doen, door sociale media bijvoorbeeld, zoals in de documentaire ‘Ziek Gespierd’.” (Ziek Gespierd gaat over een jongen die obsessief begint te sporten, omdat hij dolgraag een sixpack wil hebben. Het slaat bij hem zo ver door dat het hem bijna fataal wordt.) Genetische kwetsbaarheid kan volgens Marlies Rekkers ook een belangrijke factor zijn: “Niet iedereen die fanatiek gaat sporten ontwikkelt dit. Het kan komen door bijvoorbeeld trauma’s, dat sporten een soort compensatie wordt. Dit is echter niet altijd het geval, soms heeft iemand gewoon een prima jeugd gehad. Het is heel divers. Maar wat wel echt zo is, dat zie ik in ieder geval, is dat sportscholen de sportmogelijkheden echt hebben overgenomen, er is een soort trend van gezond leven, gespierd lichaam hebben etc. dit komt ook enorm voor op sociale media.”

 

Dit laatste lijk je tegenwoordig vaker te horen, het schoonheidsideaal wordt op sociale media sterk gepromoot. De jonge doelgroep van de platformen wordt constant geconfronteerd met perfecte lichamen, de vrouwen met platte buik, gespierde benen en strakke kont. De mannen met een gespierd, mannelijk lichaam, een echte man! Een onderzoek van Dian de Vries aan de Universiteit van Amsterdam bevestigt dit. Over een lange tijd gemeten bleek dat, zowel bij jongens als meisjes, het gebruik van sociale media zorgde voor een toename van lichaamsontevredenheid.

 

Het is ook moeilijk te zeggen welke leeftijdsgroep er het snelst gevoelig is voor Muscle Dysmorphia, maar uit onze enquete bleek dat grotendeel 18-23-jarige fanatiek naar de sportschool gaan. Ramon Frijters merkt dat Muscle Dysmorphia bij hem in de sportschool het meest voorkomt bij de leeftijdsgroep 18-25 jaar.

Bewerkt met behulp van Pxl X

gijs sanders | Onderzoeksredactie