GEMOEDSTOESTAND TILBURGSE STUDENTEN 
AANGETAST DOOR CORONAMAATREGELEN 

 87% van de Tilburgse studenten heeft het gevoel dat het studentenleven door de maatregelen minder leuk is geworden. Het coronavirus heeft veel impact op het studentenleven; geen fysieke lessen en het uitgaansleven is stopgezet. Vooral het laatste is voor studenten een zware tegenvaller. Doordat het virus veel leuke dingen wegneemt van de studenten, kan somberheid of depressie optreden. 

38,8% van de vijftig ondervraagde Tilburgse studenten van de Universiteit, Fontys en Avans gaf aan dat zij klachten hebben gehad zoals slaapproblemen of angst door de coronamaatregelen. Zelfs 8,2% van de Tilburgse studenten heeft suïcidale gedachtes ervaren het afgelopen half jaar. Dat studenten dergelijke klachten hebbenkomt vooral doordat de studenten veel thuis moeten zitten en moeilijk onderscheid kunnen maken tussen school en privé, simpelweg omdat de ‘leuke dingen’, zoals even bijkletsen op het terras met vrienden, moeilijk wordt gemaakt. Studenten gaven hun leven in het begin van de coronacrisis (maart) gemiddeld een 6,7 en in september een 5,5. “Sociaal contact is heel belangrijk voor studenten, zij ontwikkelen nu vaardigheden die cruciaal zijn in de toekomst en moeten in hun studententijd begin met nieuwe contacten leggen en een netwerk bouwen. Een dertiger heeft dit al gedaan, daarom zijn de coronamaatregelen ingrijpender voor de jongeren”, aldus Evelien de Gooijer, studentenpsycholoog  Fontys hogescholen.

Studentenpsycholoog -Tilburg University- Jos Haarbosch vertelt dat vooral thema’s als verlies van gezonde routine, inperking van vrijheid, confrontatie met beperkte controle over situaties en onzekerheid over de toekomst aan bod komen tijdens gesprekken met studenten. Waar studenten zich eerst zorgen maakten over de studiepunten, maken ze zich nu druk over de toekomst. 

CIJFERS VAN TILBURGSE STUDENTEN VOOR GEMOEDSTOESTAND IN MAART EN SEPTEMBER 

Blauw = maart  
Rood = september   

Gemoedstoestand Maart
Sofie de Beijer | Onderzoeksredactie
Sofie de Beijer | Onderzoeksredactie
Sofie de Beijer | Onderzoeksredactie
Sofie de Beijer | Onderzoeksredactie

   

  

CORONADELEN VOOR DE GEMOEDSTOESTAND VAN TILBURGSE STUDENTEN 

De coronamaatregelen hebben invloed op de gemoedstoestand van Tilburgse studenten. Vooral het gemis aan sociaal contact, zoals fysieke lessen en borrelen op het terras met vrienden, laat zijn sporen na. 38,8% van de vijftig ondervraagde studenten in Tilburg geeft aan klachten zoals depressiviteit, eenzaamheid en/of angst te hebben door de coronamaatregelen. 

Schijt aan de overheid?
Studenten moeten veel opgeven door de coronamaatregelen, misschien moeten zij zich wel het meeste aanpassen in het dagelijks leven. Stappen, (fysiek) studeren, stages, nieuwe contacten leggen: dat wordt allemaal vermoeilijkt door de maatregelen. Toch krijgt deze doelgroep regelmatig een sneer van de overheid, want ‘ze houden geen afstand of ze gaan toch wel feesten’. Het zijn meestal overhaaste generaliserende argumenten die de premier geeft, want lang niet alle studenten hebben ‘schijt aan de overheid’. 

“Studenten zijn in de bloei van hun leven en alles wordt op z’n kop gezet, dus om te zeggen dat het een roekeloze generatie is, die naar niks en niemand omkijkt, vind ik niet fair”, zegt Lyle Muns, voorzitter van de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb). Als je kijkt naar de arbeidsmarkt en het onderwijssysteem momenteel, suggereert Lyle Muns dat studenten/jongeren juist de hardste klappen krijgen van deze coronacrisis. “Aan het begin van de coronacrisis raakten al meer dan honderdduizend studenten hun baan kwijt in onder andere de horecasector. Ook is er nauwelijks tot geen inkomenssteun van de overheid voor de studenten. In plaats van hen de schuld geven zou je hen ook meer kunnen helpen”, aldus Lyle Muns. 

Ook studentenpsychologe van Fontys Evelien de Gooijer vindt het geen slimme actie van Rutte: “Het is een flinke beschuldiging richting het verkeerde adres.” Volgens de studentenpsychologe voelen jongeren zich mogelijk rot door zo’n beschuldiging, want jongeren maken juist veel offers, bijvoorbeeld dat het volgen van je studie merendeels online moet.
“Jongeren moeten heel veel opgeven, dus Rutte benadrukt de verkeerde groep. Voor jongeren zijn de maatregelen het meest ingrijpend, omdat zij nog bezig zijn met hun toekomst en daarbij zijn sociale contacten cruciaal. Dertigers hebben veel connecties, vaste vrienden en vaak een baan, terwijl jongeren juist nog hard aan het werk zijn voor hun toekomst.” 

Geen fysiek contact, daar word je ziek van
“Als je even niet lekker in je vel zit, heb je geen ‘moet-contact’, als je wil zie je de hele dag niemand. Terwijl het heel belangrijk is voor mensen om contact te hebben met anderen en dan het liefst fysiek. We zijn ‘gewoontedieren’ en hebben behoefte aan structuur, maar dat valt weg doordat veel online moet door de coronamaatregelen. Weinig fysiek contact zorgt voor eenzaamheid en/of somberheid”, stelt Evelien de Gooijer, studentenpsychologe vade Fontys Hogescholen.  “Studenten worden somberder en voelen ze zich down zonder fysiek contact.”

Lyle Muns stelt dat de risico’s op eenzaamheid of ongelukkigheid groter worden door de maatregelen. “Het gebeurt nu vaker dat studenten in privésferen samen komen, omdat samen komen op hogescholen, universiteiten of in de horeca niet echt kan en zij wel behoefte hebben aan sociaal contact.” Ook de online lessen hebben grote gevolgen, zoals concentratieproblemen.  Online les is ook vervelend voor de studenten die geen fijne thuissituatie hebben. “Er is geen ‘escape’, je zit constant met je familieleden opgescheept”, aldus Evelien de Gooijer. 

“Studenten overwegen om te stoppen met de opleiding, hebben weinig motivatie en kunnen zich moeilijk concentreren.”
Evelien de Gooijer stelt dat de interactie wordt gemist tijdens de lessen. “Het is moeilijker om samen te werken of om echt een goede discussie te houden. Online gaat dat gewoon een stuk minder goed, je hebt niet echt één-op-één contact met je docent of medestudenten, dat kan je ervan weerhouden vragen te stellen.”  

Liever geen hulp dan online hulp
Veel studenten hebben tijdens de coronacrisis geen contact gezocht met studentenpsychologen, volgens Evelien de Gooijer. Dit komt doordat de sessies online moesten. “Studenten voeren een gesprek met een psycholoog liever face-to-face, want dan heb je interactie met elkaar. 
Evelien de Gooijer heeft toegelicht dat jongeren die psychische klachten hebben (gehad) vatbaar zijn voor het terugkomen of verergeren van de klachten door de coronamaatregelen.  

MIND - een organisatie die psychische problemen willen voorkomen en mensen die hiermee te maken hebben hulp aanbieden - heeft hier ook onderzoek naar gedaan dat #openup heet, het doel van de #openup-actie is om jongeren in te laten zien dat het belangrijk is om met iemand te praten als je te maken hebt met psychische klachten. MIND wil jongeren stimuleren om op tijd hulp te zoeken, om te voorkomen dat de psychische klachten erger worden. Juist in tijden van corona, want nu gaan veel studenten zich somberder voelen. 

 

DE TWEEDE KAMER IS DE ENIGE KAMER WAAR DE OVERHEID AAN DENKT
 

Het Tilburgse studentenleven is aangetast door het coronavirus. Studenten kunnen weinig naar school en in de stad valt amper wat te doen. Toch zeggen veel studenten hun kamers niet op. Wonen in een studentenhuis is grofweg het enige wat je kan doen om te proeven van het studentenleven. Maar dat wordt moeilijk gemaakt door de coronamaatregelen. Studenten verliezen hun banen en daarmee inkomens. De overheid ziet het gebeuren, maar veel wordt niet ondernomen. Op kamers wonen tijdens corona kost veel gedoe(koes).  

Een dure kwestie
Studenten die op kamers wonen werd in maart de vraag gesteld: blijf ik in het studentenhuis of ga ik naar mijn ouders? Een moeilijke kwestie want een kamer is moeilijk te krijgen maar de huur tikt wel aan. En nu komt boven op de lasten van de huur en het leenstelsel, ook nog de coronacrisis waardoor veel van de studenten tijdelijk geen inkomsten hebben van hun bijbaantje in bijvoorbeeld de horeca.Uit onderzoek blijkt dat 69,2% van de dertig ondervraagde op-kamers-wonende-studenten in Tilburg, terug naar het ouderlijk huis is gegaan. “Ik ben terug naar mijn ouders gegaan vanwege de studie en de hoge kosten”, zegt Daphne (20). Veel studenten gaven aan dat vooral de financiële lasten ervoor gezorgd hebben dat zij tijdelijk terug naar het ouderlijk huis zijn gegaan.  

Een logische keuze, maar de huur moet wel betaald worden en dat is zuur als je helemaal niet op je kamer bent. Dat vond Tonnie (22) ook, dus bleef zij wél in haar studentenhuis tijdens de pandemie. “Ik merkte wel dat veel huisgenoten er niet waren, het was zó stil in huis. Dat was ook wel lekker want de online lessen kon ik onverstoord volgen, maar de gezelligheid miste ik wel”, aldus de Tilburgse studente. Je kamer opgeven kan natuurlijk ook, maar kamers zijn schaars in Nederland dus wanneer je – eindelijk – een kamer hebt, geef je die niet zomaar op. 

Daar waar de rest van werkend Nederland wél financieel gecompenseerd wordt, is er nog géén compensatie voor studenten. Daarom gaan studenten (die op kamers wonen) nóg meer lenen om de huur en boodschappen te kunnen betalen, dat blijkt uit een onderzoek van het CPB. “Uit onze inventarisatie blijkt dat studenten gemiddeld een inkomensverlies hebben van 530 euro per maand”, zegt Lyle Muns, voorzitter van de Landelijke Studenten Vakbond (LSVB). Er is inmiddels al een regeling dat flexwerkers die door de coronacrisis hun baan zijn verloren, een beroep kunnen doen op inkomenssteun om 600 euro per maand te krijgen. Dat geldt ook voor studenten, maar daar hebben zij precies niks aan. Want zoals de LSVB zegt: zij hebben een inkomensverlies van 530 euro per maand. Om beroep te kunnen doen op inkomenssteun moet je aan kunnen tonen dat je meer dan 600 euro per maand verdiende vóór de coronacrisis. Studenten verdienden gemiddeld minder dan 600 euro per maand, dus deze inkomenssteun gaat volledig langs hen. 

De huur betalen en boodschappen doen moet dus volledig van het leenstelsel, geen wonder dat studenten dan weer tijdelijk teruggaan naar het ouderlijk huis. Zo bespaar je tenminste nog wát geld. 

Twee woorden, negen letters
69,2% van de vijftig ondervraagde op-kamers-wonende-studenten in Tilburg, gingen dus weer tijdelijk terug naar hun ouders. Niet-wetende dat het virus langer onder de bevolking zou blijven, de ‘intelligente lockdown’ leek eerst maar drie weken te duren maar inmiddels duurt het al langer dan een halfjaar. “Het idee was om voor die drie weken naar mijn ouders te gaan, maar uiteindelijk ben ik drie máánden bij mijn ouders gebleven. Ik was weer zó gehecht geraakt aan mijn gezin dat het makkelijker was om bij hen te blijven”, zegt Nadia Maas (18), Tilburgs studente.  

Nu kun je denken: waarom ga je dan niet gewoon terug naar je studentenhuis na zoveel weken? Dat ging lastig want studenten mochten lange tijd niet met het openbaar vervoer reizen. Het OV was alleen bedoeld voor noodzakelijke reizen en werknemers in kwetsbare beroepen zoals de zorg. Studenten vielen hier niet onder, dus heen en weer reizen kon niet. Sinds juli mogen studenten wel weer reizen met het openbaar vervoer. 

Studentenhuis is geen huishouden
We zijn inmiddels al een halfjaar verder en de meeste studenten zijn weer terug naar hun kamers gegaan omdat zij – als ze geluk hebben – een paar uur per week naar school mogen. Het welbekende virus is daarentegen nog steeds aanwezig, sterker nog het lijkt erop dat er een tweede golf heerst in Nederland. Vooral de studenten raken nu besmet en die besmetting nemen ze mee naar, jawel, de studentenhuizen.  

“Ik woon in een huis met dertien huisgenoten en zij moesten allemaal in quarantaine door mij, daar voelde ik me best wel schuldig over”, zei Nadia, zij was positief getest op het coronavirus. In veel studentenhuizen zijn geen extra maatregelen genomen, terwijl een studentenhuis niet officieel een huishouden is. “Dat is eigenlijk schandalig want meerdere personen delen in een studentenhuis een keuken, douche en toilet. Volgens mij is dat exact hetzelfde als een huishouden van een gezin”, zegt Lyle Muns, voorzitter LSVB.  

Omdat een studentenhuis geen huishouden is, heerst er verwarring. Er zijn al meerdere studenten beboet omdat ze geen afstand hielden in hun studentenhuis. Sommige studenten wonen fulltime in zo’n huis, zoals Tonnie. Je mag dan niet samen eten of met elkaar een spelletje doen waardoor je je eenzaam gaat voelen. “Jouw studentenhuis waar je je altijd fijn hebt gevoeld, voelt nu niet meer écht als jouw thuis”, zegt Tonnie (22). 

Het is een lastige tijd om van het studentenleven te genieten want alle kroegen en caféetjes zijn dicht. Het enige studentenleven dat er nog is, is het wonen in een studentenhuis. Maar ook dat wordt lastig gemaakt. 

 

STUDENTEN MASSAAL OP ZOEK NAAR SOCIAAL CONTACT 

Eén op de zeven jongeren tot dertig jaar, voelt zich tijdens de coronacrisis vaak eenzaam, dat blijkt uit onderzoek van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) en de Rijksuniversiteit Groningen (RuG). De Tilburgse studentenverenigingen worden daarom overspoeld door nieuwe aanmeldingen van studenten. Door de coronamaatregelen zitten studenten meer thuis en hebben zij minder (fysiek) contact met medestudenten. Tijdens de coronacrisis kunnen zij die sociale contacten vinden bij studentenverenigingen. 

“Voorgaande jaren waren er gemiddeld 130-140 aanmeldingen bij de Tilburgse studentenvereniging Olof”, vertelt Pascal Bruineman, voorzitter van Olof, “Dit jaar hebben we de grens moeten trekken bij 250 aanmeldingen, er zijn wel meer dan driehonderd verzoeken binnen gekomen.” Dat er zoveel meer aanmeldingen zijn bij de studentenverenigingen, komt doordat studenten veel behoefte hebben aan sociaal contact. Door de coronamaatregelen wordt het moeilijk om nieuwe contacten te leggen, omdat lessen online worden gegeven. Studentenverenigingen geven de mogelijkheid om alsnog contacten te leggen met medestudenten in verschillende steden. 

“Studenten hebben weinig fysiek contact door de coronamaatregelen, daarom worden ze overvallen door eenzaamheid”, aldus Evelien de Gooijer, studentenpsychologe van Fontys Hogescholen. Vooral de eerstejaars studenten melden zich massaal aan bij de studentenverenigingen, zij worden misschien wel het meest genaaid door de maatregelen; geen introweek en voornamelijk online je studie volgen. “Voor hen is het belangrijk om fysiek les te hebben en zo nieuwe contacten te leggen, dat valt nu ook grotendeels weg”, zegt Evelien de Gooijer. Niet gek dus dat zij zich aanmelden bij studentenverenigingen. 

Pascal Bruineman vertelt dat veel activiteiten online worden georganiseerd, zoals de kennismaking met nieuwe leden van Olof. Eerst waren de feesten voor alle leden, nu mag de studentenvereniging alleen nog borrels organiseren voor maximaal dertig personen. “Die fysieke borrels zijn vooral voor de eerstejaars, de tweede- derde en vierdejaars leggen voornamelijk online contact”, zegt Nadia Maas, tweedejaars studente van Olof. De oude leden kennen al veel mensen van de vereniging, daarom krijgen de nieuwe leden de kans om fysiek kennis te maken met de Tilburgse studentenvereniging en haar leden. 

 

“Sociaal contact is heel belangrijk voor (Tilburgse) studenten, zij ontwikkelen nu vaardigheden die cruciaal zijn in de toekomst en moeten in hun studententijd begin met nieuwe contacten leggen en een netwerk bouwen. Een dertiger heeft dit al gedaan, daarom zijn de coronamaatregelen ingrijpender voor de jongeren.  

Evelien de Gooijer, studentenpsycholoog Fontys. 

 

 Geschreven door: Sofie de Beijer & Jaël van der Aa