Uit onderzoek blijkt dat zestig procent van de ondervraagden niet weet hoe het zorgstelsel in elkaar zit. Dat is opvallend, omdat iedereen in Nederland verplicht is zichzelf te verzekeren. Zorgeconomen Wim Groot en Xander Koolman leggen uit wat de oorzaak van dit probleem is. 

Het is duidelijk dat maar 40 procent van de ondervraagden weet hoe het zorgstelsel werkt. Verder hebben we de ondervraagde ook gevraagd of ze liever een ander zorgstelsel zouden willen en wat ze niet snappen aan het huidige zorgstelsel. In de infographic valt te lezen dat één ondervraagde niet weet wat premies inhouden. Voor verdere antwoorden van de enquête is de infographic hieronder te vinden. 

Om eerst een beeld te geven van hoe het zorgstelsel in elkaar zit, valt hieronder een uitlegvideo van het zorgstelsel en een informatieblad van de verschillende soorten zorgverzekeringen te zien. 

 

‘Een historisch proces’ 

Volgens zorgeconomen Wim Groot en Xander Koolman is de oorzaak hiervan te herleiden. Wim Groot: “In 2006 hebben wij het privaatzorgstelsel aangenomen. Er is toen gekeken of wij een publiek zorgstelsel konden aannemen. Hiervoor is er advies gevraagd aan de Europese Commissie. Hieruit bleek dat de particuliere zorgverzekeraars genationaliseerd moesten worden. Dit kan alleen niet op basis van de Europese regelgeving. Besluiten uit het verleden kunnen soms moeilijk ongedaan gemaakt worden. Dat maakt het zorgstelsel zo lastig.” Koolman vult aan: “We streven in Nederland publieke doelen na in een privaatzorgstelsel, waarin de meeste zorgaanbieders en verzekeraars de vrijheid hebben om eigen doelen na te streven. Dat is een belangrijke reden die het zorgstelsel lastig maakt.” 

 

Zorgstelsels in buurlanden 

Toch vindt Groot het zorgstelsel in Nederland een beter stelsel dan die van onze buurlanden. In Nederland heb je onder andere de poortwachtersfunctie van de huisarts. Je wordt in Nederland minder snel doorverwezen naar het ziekenhuis en huisartsen zijn terughoudender met het voorschrijven van geneesmiddelen. Dat leidt dat de zorg en de kosten van de zorg in Nederland lager liggen dan in andere landen van Europa. Ook valt bij ons de huisarts niet onder het eigen risico. Dit zit inbegrepen in de basisverzekering. Doordat de huisarts niet onder het eigen risico valt, is de toegankelijkheid van de zorg, en daarmee de zorg, een stuk beter geworden en dus beter dan onze buurlanden. Tot slot hebben wij keuzevrijheid in ons zorgstelsel. Wij hebben daardoor zelf veel vrijheid in het kiezen van de zorgverlener. In principe kan je bij elke zorgverlener in Nederland terecht en hoef je dus niet binnen eigen regio een zorgverlener te zoeken”, zegt Groot. 

België en Duitsland maken nu nog gebruik van het ziekenfondsstelsel. Met het ziekenfondsstelsel heb je een beperkte keuzemogelijkheid. Zo zijn mensen in België en Duitsland gedwongen om naar een zorgverlener te gaan in eigen regio. Groot: ‘’Ook hebben wij, sinds wij gebruik maken van het huidige zorgstelsel, minder onverzekerden. In Duitsland is er bijvoorbeeld een grotere groep onverzekerden.’’ In België moeten patiënten veel meer uit eigen zak betalen. Ook is de zorg in België veel duurder dan in Nederland. ‘’ Dat komt doordat mensen in België meer gebruik maken van zorg dan Nederlanders. In België worden de mensen vaker vanuit de huisarts doorverwezen naar het ziekenhuis en schrijven huisartsen sneller geneesmiddelen voor’’, vertelt Wim Groot. 

Daniel de Rijke, beleidsmedewerker zorg en sport van Groen Links, ziet liever een zorgstelsel zoals dat in Duitsland geregeld is. ‘’Wij zouden het zorgstelsel veel liever regionaliseren zoals in Duitsland, dat je een of twee ziekenfondsen of zorgfondsen in de regio hebt waar je je bij kan verzekeren en die dan namens jou de zorginkoop doet. Dat zou het al veel duidelijker maken. Toch bekritiseert de Rijke het wel: ‘’Je hebt het dan wel alleen over de zorgverzekeringswet en dat is wel maar een beperkt deel van onze zorg.’’ 

Het moet makkelijker 

De Rijke vindt het wel bijzonder dat zo weinig mensen het zorgstelsel snappen. Volgens hem moet hier iets aan gedaan worden‘’We moeten het zorgstelsel gewoon veel simpeler maken en dat zou kunnen door een stelselwijziging door te voeren. In Nederland is het zorgstelsel ingedeeld in allemaal kleine stelsels. Zo hebben we bijvoorbeeld een Jeugdwet voor de jeugdzorg, een Zorgverzekeringswet voor curatieve zorg en Wet Langdurige Zorg voor de ouderen -en gehandicaptenzorg‘’Het is super ingewikkeld en het zou beter zijn als dat gewoon allemaal in een systeem zou zitten’’, aldus De Rijke. 

Christine Rompa is woordvoerder bij het Zilveren Kruis. Zij geeft aan te herkennen dat verzekerden het zorgstelsel niet precies begrijpen. “Verzekerden weten niet exact wat er in hun verzekering zit. Ook komen er verzekerden naar ons toe die iets niet vergoed hebben gekregen. Ze geven aan het raar te vinden dat wij dat niet in het basispakket aanbieden. Een deel van de mensen weet dus niet wie bepaald wat er in de verzekering zit en wie welke rol heeft in het stelsel. Dat moeten wij dan aan de verzekerden uitleggen”, zegt Rompa. 

Het Zilveren Kruis probeert zijn verzekerden, die het zorgstelsel willen begrijpen, de benodigde informatie te geven om het zorgstelsel, en met name de zorgverzekeringen, te begrijpen. Rompa: “Onze verzekerden krijgen elk jaar uitgebreide informatie met de veranderingen die het kabinet doorvoert. Ook sturen we na Prinsjesdag een nieuwsbrief om de beslissingen van de overheid uit te leggen en wat de veranderingen zullen zijn. Daarnaast hebben we ook nog een maandelijkse nieuwsbrief, waarin geregeld informatie in staat. Als laatst staat op onze website ook veel informatie. We doen er dus van alles aan, alleen wil dat niet zeggen dat iedereen alles leest en ook begrijpt. Ik denk ook niet dat iedereen het gehele zorgstelsel zou moeten begrijpen.”