Door: Emma Bruysters en Amber Brouwers

Stel je voor dat je bij elke nies, hoest of pijnscheut denkt dat je een ernstige ziekte hebt en dood gaat. Wat als er dan ook nog een dodelijk virus zoals COVID-19 komt in de wereld? Het aantal besmettingen, ziekenhuisopnames en overlijdens is hoog. Overal waar je komt is er een kans om het virus op te lopen. Hoe is dat voor iemand met ziektevrees?

 

 

Toename

Het aantal mensen met Hypochondrie is door deze pandemie sterk toegenomen. Voor de komst van het coronavirus had zo’n 5% van de Nederlandse bevolking last van hypochondrie. Het vaststellen van hypochondrie is erg lastig. Mensen die voorheen geen ziektevrees hadden zijn nu veel angstiger om een ziekte te krijgen. We worden omringd door een dodelijk virus, de IC’s liggen vol en er is nog geen medicijn of vaccin. De onzekerheid zorgt er voor dat steeds meer mensen last krijgen van ziektevrees, vermoedt psycholoog Jan Helder van het platform OpenUp. Uit een door ons uitgevoerde enquête is gebleken dat ruim 50 procent van de ondervraagden meer last van ziektevrees ervaart door de pandemie. Psycholoog Fons van Waterschoot verklaart hier voor dat mensen overspoeld worden met akelige verhalen over corona uit de media. Vooral bij de ouderen is de ziektevrees toegenomen. Ziektevrees is echter niet hetzelfde als hypochondrie. Om de toename in het aantal hypochonders daadwerkelijk vast te stellen zouden we dezelfde mensen over een half jaar nogmaals moeten ondervragen. Toch is Fons van Waterschoot ervan overtuigd dat de 50 procent van de ondervraagden, die nu aangeeft ziektevrees te hebben, hier ook op lange termijn last van zullen hebben. 

 

 

         ‘Mijn angst kostte zoveel energie dat ik zelfs moe werd van de   weekvlog van YouTuber Monica Geuze.’

Kaylee Noteboom

 Kaylee Noteboom is studente en heeft haar hele leven al last van ziekte angststoornis. Zij heeft in het begin van de lockdown, van afgelopen maart, haar kamer opgezegd, is weer terug bij haar ouders gaan wonen en heeft ontslag genomen bij haar werk. Haar hypochondrie is door de komst van het COVID-19 veel erger geworden. `Hypochondrie hebben tijdens een pandemie heeft mij helemaal lamgeslagen. Mijn angst kostte zoveel energie dat ik zelfs moe werd van de weekvlog van YouTuber Monica Geuze. Het was niet te doen. Tijdens de lockdown heb je veel tijd om na te denken en zit je heel de dag alleen op je kamer. Als ik op school of aan het werk ben, heb ik helemaal geen tijd om daarover na te denken.’ Psycholoog Fons van Waterschoot bevestigt dat hypochonders door de pandemie meer last hebben van hun ziekte angststoornis.

Fons van Waterschoot

`Wereldwijd raken mensen besmet met het virus. Hypochonders vermijden nu veel dingen, zijn erg oplettend en er veel mee bezig. Ze stellen zich voorzichtig en angstig op. Je hoeft de radio maar aan te zetten en je wordt al geconfronteerd met hoeveel besmettingen er zijn, dat maakt ze alleen maar angstiger. Het leven van iemand met een ziekte angststoornis wordt beheerst door hun hypochondrie. Hun denken is niet meer realistisch, want ze denken teveel in emotie. Sinds de opkomst van het internet is de mate van hypochondrie ook erger geworden. Het onderwerp vermijden is veel lastiger. Hypochonders hebben tijdens de pandemie meer lijdensdruk. Ze hebben nu een extra ziekte om bang voor te zijn.

 

 

    ‘Je hebt geen anti-ziektespay.’

Gevolgen

Sinds de lockdown voorbij is gaat het veel beter met Kaylee. ‘Omdat je tijdens de lockdown niks te doen hebt ga je meteen dingen opzoeken als je ergens last van hebt. Als je bang bent voor spinnen kun je dat ontwijken, maar als je angst een ziekte is, overkomt je dat gewoon. Dat heb je niet in de hand. Je hebt geen anti-ziektespray. Door hypochondrie heb ik last van veel stress, huilen, hartkloppingen, weinig slaap en soms niet kunnen eten. Momenteel heb ik heel weinig last van mijn hypochondrie en beheerst het mijn leven minder. Dat vind ik voldoende. Dit komt door de overgang van niets doen en te veel tijd hebben om te denken naar een ritme, lessen volgen, werken en weer leuke dingen doen met vriendinnen.’

 

Jan Helder

Gevaar prikkel
‘Een pandemie is een grote gevaar prikkel. Er is buiten iets waar we geen grip op hebben en we zijn de controle kwijt. Je kunt nog zo je best doen om er grip op te krijgen, maar dat gaat je uiteindelijk niet lukken.Je kunt niet als één persoon de wereld redden van corona. Dat is al best spannend. Je moet dehele tijd oppassen en er heel bewust mee bezig zijn, je weet dat je niet zomaar alles kan doen. Een hypochonder heeft daar dubbel en dwars last van. Die ziet het gevaar vele malen groter dan dat het daadwerkelijk is. Hypochonders kunnen al denken dat naar buiten gaan gevaarlijk is, maar realistisch gezien is dat niet zo. De angst die ze voelen is zó erg dat ze denken dat ze in groot gevaar zijn. Een pandemie heeft dus een heel sterk effect op een hypochonder’, legt psycholoog Jan Helder uit.

Beroepsgroepen

Psycholoog Jan Helder vermoedt dat vooral veel mensen die in de zorg werken last hebben van ziektevrees. Zo heeft hij al veel mensen uit de zorgsector geholpen met het verwerken van de gebeurtenissen van de afgelopen periode ten gevolge van de virusuitbraak. De mensen uit de zorgsector geven ook aan dat zij vaker angstig zijn door deze pandemie. Daarentegen denkt Fons van Waterschoot dat hypochondrie in alle beroepsgroepen voorkomt. Uit eigen onderzoek onder 125 mensen uit verschillende beroepsgroepen, denk hierbij aan de zorgsector, ambtenaren uit verschillende gemeentes, verzekeringsbedrijven en uit de horecasector, is inderdaad gebleken dat ziektevrees in alle beroepsgroepen voorkomt. ‘Het ligt meer aan de persoon zelf. Hypochondrie wordt puur door karakterologische, erfelijke en sociaal economische omstandigheden bepaald. Dat treft alle beroepsgroepen’, aldus Fons van Waterschoot. 


Hoe verder

Hypochondrie, of te wel ziekte angststoornis, kan iedereen raken. Voor nu is het aantal mensen met ziektevrees aantoonbaar gestegen, blijkt uit ons eigen uitgevoerde enquête. Psycholoog Fons van Waterschoot verwacht dat als de pandemie is afgelopen er bij de mensen van wie hun ziekte angst is toegenomen, nog steeds een ziekte angst zal zijn. ‘Ze zullen dan vast bang zijn dat er weer een nieuw virus op de stoep ligt’, aldus Fons. Deze pandemie heeft een groot effect op hypochonders. Het is een beperking in het dagelijks leven. Met de uitbraak van de tweede virusgolf gaan hypochonders dan ook weer een zware tijd tegemoet.